Spis treści
Niedaleko Ołomuńca, w niewielkiej wsi Drahanovice, stoi budowla, która przetrwała ponad siedem stuleci – Czarna Wieża (czes. Černá věž). Choć sama wioska nie należy do pierwszoplanowych destynacji turystycznych regionu, wieża stanowi wyjątkowy zabytek architektury obronnej niższej szlachty na Środkowych Morawach. Jest jedyną zachowaną pozostałością dawnej twierdzy, której dzieje sięgają przełomu XIII i XIV wieku.
Historia i architektura
Najstarsza wzmianka pisemna o twierdzy pochodzi z roku 1351, kiedy to niejaki Martin sprzedał ją swojemu bratu Podobie. Sama budowla jest jednak starsza – jej fundamenty i dolne partie murów datuje się na przełom XIII i XIV stulecia. W XIV wieku całą siedzibę chroniły cztery kamienne wieże obronne, otoczone fosą zasilaną wodami pobliskiego potoku Zlatá stružka, przy którym niegdyś płukano złoto.
Pierwotna, czysto obronna forma wieży zakładała wejście umieszczone niemal siedem metrów nad ziemią – dostępne jedynie przy pomocy drabiny lub wyciągu, co czyniło ją praktycznie nie do zdobycia. Wnętrze pozbawione było podziałów, a ściany przerywały jedynie wąskie otwory strzelnicze. Jedna z takich strzelnic zachowała się do dziś, zamurowana w północnej ścianie.
Zniszczona w czasie wojen husyckich w XV wieku wieża doczekała się gruntownej przebudowy w stylu późnogotyckim, a następnie – w latach 1567–1590 – renesansowej modernizacji przeprowadzonej przez Jana Drahanovskiego ze Stvolné. To właśnie w tym czasie wieża zmieniła swój militarny charakter na mieszkalny: powiększono okna, przebijając je we wszystkich ścianach, dobudowano zewnętrzne ślimakowe schody od strony południowej, a wnętrze wzbogaciło się o żebrowe sklepienie na drugim piętrze. Zwieńczenie sklepienia stanowi ośmiokątny kamienny zwornik z reliefowym herbem rodu ze Stvolné i datą 1567.
Fasadę ozdobiono czarno-białym sgraffito – ornamentalnymi tynkami o geometrycznym wzorze, które stały się źródłem dzisiejszej nazwy budowli. W epoce baroku, pod koniec XVII wieku, przestrzeń użytkową rozbudowano jeszcze o dodatkowe pomieszczenie na pierwszym piętrze i urządzono niewielki wychodek na trzecim. Po roku 1723 twierdza przeszła pod zarząd majątku w Čechách pod Kosířem i stopniowo traciła na znaczeniu. W roku 1805 rozebrano wszystkie pozostałe zabudowania, oszczędzając jedynie wieżę – zachowała się, bo służyła jako mieszkanie pracowników folwarku.
Dziś wieża mierzy 28 metrów wysokości i ma cztery piętra na planie zbliżonym do kwadratu o bokach 6,2 × 6 metrów. Nakryta jest routową (romboidalną) stromą dachówkową połacią, charakterystyczną dla lokalnej architektury rezydencjonalnej. Wszystkie kondygnacje łączą zachowane schody ślimakowe.
Co zobaczyć wewnątrz
Czarna Wieża pełni dziś kilka funkcji naraz. Na parterze mieści się centrum informacji turystycznej, w którym można uzyskać materiały o okolicy i nabyć pamiątki – od pocztówek i turystycznych znaczków, przez kubki i publikacje historyczne, aż po modele papierowe i świeczki. Zarządca obiektu (kastelán) serwuje też kawę podawaną w kubkach wykonanych przez mieszkańców Drahanovic.
Wyższe kondygnacje zajmuje stała ekspozycja Muzeum Regionalnego w Ołomuńcu (Vlastivědné muzeum Olomouc), poświęcona archeologii i historii wsi oraz jej okolic. Zgromadzone eksponaty przybliżają dzieje osadnictwa na tym terenie, w tym ślady płukania złota w dolinie potoku. Najwyższe piętro wieży urządzono jako małą galerię, w której prezentują się artyści z regionu ołomunieckiego.
Teren wokół wieży zagospodarowano jako kulturalny plac z małym amfiteatrem na wolnym powietrzu, gdzie regularnie odbywają się koncerty, seanse filmowe, zabawy dla dzieci i uroczystości ślubne. W pobliżu stoi również dawny kościół św. Jakuba Starszego z 1340 roku z osobną wieżą oraz barokowa figura św. Jana Nepomucena.
Dostępność i godziny otwarcia
Wieża jest udostępniana do zwiedzania sezonowo, od kwietnia do października, w soboty i niedziele w godzinach 10:00–12:00 i 13:00–17:00. Sezon 2024 rozpoczął się w sobotę 20 kwietnia i zakończył w poniedziałek 28 października. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na stronie cernavez.cz lub skontaktować się z kasztelanem pod numerem +420 730 562 065.
Ceny i bilety
Wejście do wieży jest biletowane, a ceny należą do bardzo przystępnych:
- bilet normalny: 50 CZK
- bilet ulgowy (studenci, emeryci, osoby z niepełnosprawnością): 30 CZK
- dzieci od 6 lat: 20 CZK
Bilety można nabyć bezpośrednio na miejscu. W przypadku zamknięcia wieży suveniry i pamiątki dostępne są w Urzędzie Gminy Drahanovice.
Jak dojechać
Samochodem: Z Ołomuńca droga zajmuje ok. 15–20 minut. Należy jechać w kierunku Náměšti na Hané drogą nr 150, a następnie skręcić do Drahanovic. Wieża jest widoczna z głównej ulicy. Bezpłatne miejsca parkingowe znajdują się przy ulicy, bezpośrednio przy obiekcie.
Pociągiem: Drahanovice mają własny przystanek kolejowy, odległy od wieży o około 835 metrów (ok. 10–12 minut pieszo). Połączenia z Ołomuńcem są regularne.
Autobusem: Przystanek autobusowy znajduje się znacznie bliżej – jedynie około 300 metrów od wieży.
Najlepszy czas na zwiedzanie
Ze względu na sezonowy charakter obiektu i otwarcie wyłącznie w weekendy, najrozsądniej zaplanować wizytę na wiosnę lub jesień, kiedy tłumy turystów są mniejsze, a okolica prezentuje się szczególnie malowniczo. Latem wokół wieży odbywają się liczne wydarzenia kulturalne, które mogą uatrakcyjnić pobyt, warto jednak wcześniej sprawdzić terminarz na stronie obiektu.
Gastronomia i noclegi
W samej wsi działa Hostinec Na Nové z kącikiem dla dzieci i ogródkiem letnim – to jedyne lokalne miejsce gastronomiczne w Drahanovicach, ale wystarczające na krótki odpoczynek. Szerszy wybór restauracji oferuje pobliskie Náměšt na Hané (ok. 5 km) lub Ołomuniec z pełną ofertą kulinarną.
Drahanovice nie dysponują własną bazą noclegową. Najbliższe noclegi znaleźć można w Náměšti na Hané lub Ołomuńcu, który oferuje pełne spektrum zakwaterowania – od hoteli po pensjonaty i kwatery prywatne. W promieniu około 10 km od Drahanovic działa m.in. Best Western Hotel Prachárna.
Ważne informacje
Czarna Wieża w Drahanovicach jest wpisana na listę chronionych zabytków kultury Czech. Obiekt jest stosunkowo kameralny – samo zwiedzanie wnętrza nie zajmuje więcej niż 30–40 minut, warto jednak zarezerwować więcej czasu na spacer po okolicy i zwiedzenie sąsiedniego kościoła. Wieżę da się łatwo połączyć z wizytą w pobliskim zamku Náměšt na Hané (ok. 5 km), co czyni z obu miejsc interesującą jednodniową wycieczkę z Ołomuńca.
