W tym artykule
Pałac Lanškroun, obecnie jeden z najważniejszych zabytków miasta, ma historię sięgającą XIV wieku. Budowla położona w centrum, przy placu Aloise’a Jiráska, pierwotnie nie była pałacem, lecz klasztorem augustiańskim. Jego fundatorem był biskup Litomyšla, Petr Jelito, który założył go w 1371 roku. Początkowo kompleks znajdował się poza murami miasta, jednak już w 1393 roku rozpoczęto budowę nowego klasztoru w centrum, obok kościoła parafialnego św. Wacława.
Historia pałacu
Pierwotny klasztor zajmował niemal cały obszar dzisiejszego placu Jiráskova. Posiadał kwadratowy układ z gotyckim krużgankiem otwierającym się na wewnętrzny dziedziniec. We wschodnim skrzydle znajdował się gotycki sklepiony kapitularz z wielokątnym prezbiterium kaplicy. Jednak dzieje klasztoru augustianów szybko dobiegły końca. W 1421 roku wojska husyckie zbliżyły się do Lanškrouna, zakonnicy uciekli do Ołomuńca, a budynek najprawdopodobniej spłonął podczas ataku.
Po okresie husyckim Lanškroun przeszedł w ręce Wilhelma z Postupic w 1432 roku. Jego syn Zdeněk Kostka odrestaurował majątek w 1451 roku. W drugiej połowie XV wieku, za czasów Kostków z Postupic, wschodnie skrzydło zniszczonego klasztoru zostało przystosowane do okazjonalnego pobytu właścicieli oraz jako siedziba administracji. W 1507 roku budowla była już wzmiankowana jako pałac, a w tym samym roku majątek Lanšperk-Lanškroun przeszedł w posiadanie rodu Pernštejnów.
Przełomowym momentem w historii pałacu był rok 1588, kiedy to Jan z Pernštejna sprzedał majątek Adamowi Hrzánowi z Harasova. W momencie zakupu pałac był częściowo kamienną, częściowo drewnianą budowlą z wieloma pokojami. Adam Hrzán przeprowadził gruntowną przebudowę renesansową. Naprawiono zachodnie skrzydło, zainstalowano portal wejściowy, a skrzydło południowe zostało wybudowane całkowicie na nowo w typowo renesansowym charakterze. Z tego okresu pochodzi zachowany do dziś portal wejściowy z datą ukończenia budowy (1601) oraz herbami Adama Hrzána i jego żony Anny z Sulevic.
W 1622 roku majątek przeszedł w ręce rodu Liechtensteinów, za których panowania region doświadczył okrucieństw wojny trzydziestoletniej. Pałac był dwukrotnie oblegany przez Szwedów, a dzieło zniszczenia dopełnił wielki pożar w 1645 roku. Renowację rozpoczęto w latach pięćdziesiątych XVII wieku, ale prace trwały aż do 1716 roku. W czasie remontu wyrównano różnice między skrzydłami, dobudowano nowe pomieszczenia i przebudowano dawne skrzydło zachodnie w stylu barokowym.
Ostatnim feudalnym właścicielem miasta był Alojzy I Liechtenstein. W 1858 roku książę przekazał miastu zabudowania gospodarcze na pierwszym dziedzińcu. Większość budynków i mur otaczający pierwszy dziedziniec zostały zburzone, a na pozostałym obszarze utworzono drugi rynek miejski. Wnętrza pałacu aż do początku XX wieku pełniły funkcję biur administracyjnych majątku Liechtensteinów.
Pałac współcześnie
W 1928 roku, w wyniku reformy rolnej, pałac został przejęty przez miasto Lanškroun, które do dziś jest jego właścicielem. W 1934 roku w części pałacu umieszczono archiwum i zbiory muzeum miejskiego, które w 1951 roku udostępniono zwiedzającym. W latach 1958–1971 przeprowadzono generalny remont zachodniego skrzydła, a przebudowę skrzydła południowego ukończono w 1992 roku.
Obecnie pałac jest dwuskrzydłowym, parterowym budynkiem nakrytym niskim, czterospadowym dachem. Ma gładką, białą fasadę, na której podkreślono elementy architektury gotyckiej i renesansowej. Do najcenniejszych zachowanych elementów należą renesansowy portal wejściowy oraz gotyckie łuki oryginalnych arkad dziedzińca klasztornego. We wnętrzu znajdują się pomieszczenia z ostrołukowymi łukami, w tym dawna sala kapitulna z dwoma przęsłami sklepienia krzyżowo-żebrowego.
Dziś pałac służy jako miejskie centrum kulturalne. Mieści się w nim muzeum miejskie, gdzie można obejrzeć wystawę o dziejach Lanškrouna, poznać historię produkcji szklarskiej na pograniczu czesko-morawskim oraz twórczość lokalnych artystów. Szczególną atrakcją jest bogata kolekcja szopek, która zachwyca zwiedzających w każdym wieku. W marcu odbywają się tu wydarzenia karnawałowe, przyciągające turystów z całego regionu.