Spis treści
Wśród pagórkowatego krajobrazu czeskich Podkarkonoszy, na stromym wzgórzu górującym nad małym miasteczkiem o tej samej nazwie, wznoszą się mury zamku Pecka. Choć częściowo już tylko jako malownicza ruina, ta warownia wciąż robi wrażenie – szczególnie gdy za jej murami odsłania się widok na masyw Karkonoszy ze Śnieżką. Mimo że Pecka nie jest tak oblegana jak inne czeskie warownie, kameralna atmosfera stanowi jej największy atut.
Miasteczko Pecka położone jest w kraju hradeckim, w powiecie Jičín, około 18 km na wschód od Jičína i 33 km na północny zachód od Hradca Králové. Ze Szklarskiej Poręby dystans wynosi niecałe 70 km – to sprawia, że zamek jest doskonałym celem jednodniowej wycieczki dla turystów odwiedzających polską część Karkonoszy.
Region, w którym leży Pecka, określa się po czesku jako Podkrkonoší – Podkarkonosze. To urokliwy obszar łagodnych wzgórz, rozległych łąk i rozproszonych wsi, stanowiący naturalne przedpole gór. Krajobraz jest tu spokojniejszy i mniej spektakularny niż w samych Karkonoszach, ale właśnie to decyduje o jego niezwykłym uroku.
Historia zamku
Pierwsze wzmianki o zamku Pecka pochodzą z 1322 roku. Pierwotna funkcja warowni była strategiczna – chroniła okoliczne kopalnie złota i kontrolowała dostęp do górskiego pogranicza. Przez pierwsze stulecia istnienia zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli i kilkakrotnie stawał się areną dramatycznych wydarzeń.
Podczas wojen husyckich, w roku 1432, Pecka była przez siedem miesięcy oblegana przez wojska Sierotek – radykalnego skrzydła ruchu husyckiego. Według miejscowej legendy oblężony garnizon, gdy kończył się prowiant, urządził pozorowane wesele z całą jego oprawą, by przekonać nieprzyjaciela o posiadaniu obfitych zapasów. Pokój w którym świętowano wesele do dziś nazywa się Veselka (z czes. „sala weselna”).
Przełomowy moment w dziejach zamku nastąpił w połowie XVI wieku, gdy nowi właściciele poddali go gruntownej renesansowej przebudowie. Dotychczasową surową twierdzę przekształcono w okazałą rezydencję z czterema skrzydłami wokół prostokątnego dziedzińca. Elewacje pokryto sgrafitem – techniką dekoracyjną polegającą na zdrapywaniu wierzchniej warstwy tynku, by odsłonić kontrast między barwami podkładowymi. Ocalałe fragmenty tych dekoracji, odrestaurowane w 2009 roku, można podziwiać do dziś.
Złoty okres zamku przypadł na początek XVII wieku i wiąże się z postacią Kryštofa Haranta z Polžic i Bezdružic (1564–1621). Ten wszechstronnie wykształcony renesansowy arystokrata był podróżnikiem, kompozytorem, pisarzem i politykiem. Odbył pionierską podróż do Ziemi Świętej i Egiptu, którą opisał w obszernym dziele stanowiącym cenne źródło historyczne. Przy zamku spędził ostatni i najowocniejszy okres życia, tworząc muzykę i pisząc. W 1618 roku przyłączył się do antyhabsburskiego powstania czeskiej szlachty, które zakończyło się klęską pod Białą Górą. W roku 1621 Harant został stracony na praskim rynku razem z innymi przywódcami buntu.
Po egzekucji Haranta zamek przejął Albrecht von Wallenstein i przekazał kartuzom z pobliskiego Valdic, którzy przez ponad sto pięćdziesiąt lat używali go jako letniej rezydencji, nie dbając szczególnie o jego stan. Ostatecznym ciosem był wielki pożar z roku 1830, który strawił większą część zabudowań. Od tamtej pory zamek stopniowo popadał w ruinę. Dla zwiedzających udostępniono go w 1968 roku.
Co zobaczyć – trasy zwiedzania
Zwiedzanie zamku Pecka jest zorganizowane w ramach dwóch niezależnych tras.
Trasa historyczna
Prowadzi przez zrekonstruowane zachodnie skrzydło zamku – dawny pałac Haranta. Obejmuje siedem wnętrz, w tym renesansową czarną kuchnię z zachowanym, w pełni funkcjonalnym kominkiem, a także ekspozycje na pierwszym i drugim piętrze poświęcone historii zamku oraz życiu i twórczości Kryštofa Haranta. Jedna z sal przybliża życie codzienne mieszkańców wsi podkarkonoskiej. Trasa kończy się wizytą w sali tortur i podziemiach.
Trasa „Piwnice Haranta”
Otwarta została w 2012 roku po odnowieniu oryginalnego wejścia do podziemi od strony dziedzińca. Skupia się na realiach życia zamkowego w czasach Haranta i prowadzi przez rozległe, klimatyczne piwnice.
Taras widokowy i wydarzenia
Poza wnętrzami warto wejść na taras Veselka, z którego roztacza się panorama na otaczające wzgórza. W dni dobrej widoczności można stąd dostrzec ruiny zamków Kumburk i Bradlec, a na horyzoncie – sylwetkę wzgórza Zvičina (671 m n.p.m.) ze stojącą na nim wieżą widokową, zwanego „dachem Podkarkonoszy”. Przy sprzyjających warunkach widać też główny grzbiet Karkonoszy ze Śnieżką.
Latem, w lipcu i sierpniu, na dziedzińcu odbywają się pokazy szermierki i przedstawienia teatralne. Co dwa lata zamek gości Harantovské slavnosti historického zpěvu – renesansowy festiwal muzyczny upamiętniający twórczość Kryštofa Haranta. Organizowane są też nocne zwiedzania z pochodniami.
Godziny otwarcia i ceny biletów
Zamek jest otwarty sezonowo, od kwietnia do końca października.
- Kwiecień i październik: sobota i niedziela, godz. 9:00–12:00 i 13:00–16:00
- Maj–wrzesień: wtorek–niedziela (poniedziałki zamknięte), godz. 9:00–12:00 i 13:00–17:00
Ostatnie wejście następuje 45 minut przed zamknięciem.
Bilety można kupić w kasie zamkowej. Wspólny bilet na obie trasy kosztuje około 100 CZK (ok. 17 zł). Każda z tras osobno kosztuje 70 CZK (ok. 12 zł). Dostępne są bilety ulgowe dla dzieci, studentów i seniorów.
Legendy i ciekawostki
Zamek owiany jest licznymi legendami. Według najsłynniejszej z nich, w dniu aresztowania Kryštofa Haranta silny wiatr zerwał mu z głowy kapelusz – miał wtedy powiedzieć proroczo, że wkrótce „za kapeluszem odfrunie i głowa”. Córka Haranta rzekomo dostrzegła po jego śmierci widmo ojca i wypadła z zamkowej wieży, w której podobno zakopano skarby.
Osobliwością jest 56-metrowa studnia odkryta po II wojnie światowej. Badania sugerują, że może prowadzić do systemu ukrytych tuneli, a tradycja głosi, że na jej dnie spoczywa medalik z egipskimi hieroglifami, przywieziony przez Haranta z jego orientalnej podróży. Mieszkańcy opowiadają też o czarnym psie i niewyjaśnionych krokach słyszanych w ruinach.
Warto wiedzieć, że Pecka jest jedynym zamkiem w całym regionie Karkonoszy i Podkarkonoszy udostępnionym zwiedzającym wewnątrz – co nadaje tej wizycie szczególną wartość.
Jak dotrzeć
Samochodem to zdecydowanie najwygodniejszy sposób. Ze Szklarskiej Poręby wystarczy przekroczyć granicę w Harrachovie i kierować się przez Jilemnice do miejscowości Nová Paka, skąd lokalna droga wiedzie bezpośrednio do Pecki. Zamek stojący na wzgórzu jest doskonale widoczny i oznakowany już z daleka. W miasteczku znajduje się parking przy rynku, a dodatkowe miejsca parkingowe zlokalizowane są u podnóża wzgórza zamkowego.
Komunikacją publiczną można dotrzeć autobusem z Jičína lub z Nowej Paki. Z Polski wygodnie jest dojechać pociągiem lub autobusem do Jičína, a stamtąd skorzystać z regionalnych połączeń autobusowych.
Gdzie zjeść
Jeszcze zanim wejdziecie na zamkowe wzgórze, warto zatrzymać się na rynku miasteczka. Cukiernia Zlatá Pečka serwuje domowe lody i ciasta, które turyści odwiedzający Peckę wspominają z wyraźnym sentymentem – to jedno z tych miejsc, do których chce się wracać. W miasteczku dostępne są też podstawowe usługi gastronomiczne.
Gdzie spać
W bezpośrednim sąsiedztwie zamku, w przyjemnej okolicy, funkcjonuje camping z kąpieliskiem. Na terenie obiektu dostępne są apartamenty, domki letniskowe oraz miejsca namiotowe – dobre rozwiązanie dla tych, którzy chcą połączyć zwiedzanie zamku z noclegiem w naturze. Szerszy wybór noclegów znajdziemy w pobliskim Jičínie lub w kurortach karkonoskich po obu stronach granicy.
Najlepszy czas na zwiedzanie
Zamek najpiękniej prezentuje się wiosną i wczesnym latem, gdy okoliczne łąki pokrywają się kwiatami, a powietrze jest czyste i przejrzyste – wówczas widoki z tarasu Veselka są szczególnie wyraziste. Sezon letni jest najbogatszy w wydarzenia kulturalne, choć wiąże się też z większą liczbą odwiedzających. Wrzesień to dobry kompromis: mniej tłumów, złocące się wzgórza i wciąż komfortowa pogoda do spacerów.
Okoliczne atrakcje
Wizyta w zamku Pecka dobrze łączy się z innymi atrakcjami regionu. Niedaleko miasteczka rozciąga się Wąwóz Plakánek – rezerwat przyrody z piaskowcowymi ścianami, bukowymi lasami i stanowiskami chronionych roślin: paproci i storczyków. Ścieżki dydaktyczne prowadzą tu wzdłuż potoków i przez kwitnące latem łąki.
W promieniu kilkunastu kilometrów wznoszą się ruiny zamków Kumburk i Bradlec, widoczne z tarasu zamku Pecka. W pobliskim Dvoře Králové działa zoo ze słynnym afrykańskim safari, jednym z największych w Europie. Dla miłośników historii interesujące może być też Muzeum Skamieniałości w Nowej Pace.
Miłośnicy fortyfikacji mogą włączyć Peckę w dłuższą trasę po zamkach regionu, obejmującą Trosky w Czeskim Raju czy barokowy pałac Humprecht.
