Spis treści
Rychnov nad Kněžnou to niewielkie miasto leżące we wschodnich Czechach, u podnóża Gór Orlickich, około 140 km na wschód od Pragi i niecałe 30 km od granicy z Polską. To właśnie tutaj, przy głównym placu miejskim, wznosi się jeden z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych barokowych zespołów zamkowych w Czechach – rezydencja rodu Kolowratów, której architektoniczny kształt od ponad trzech stuleci wyznacza charakter całego miasta.
Historia zamku – od twierdzy do barokowej rezydencji
Początki założenia sięgają XV wieku, kiedy w tym miejscu stał obronny zamek. Prawdziwy rozkwit budowli nastąpił jednak w epoce baroku: w latach 1676–1690 Franciszek Karol I Kolowrat Liebsteinský wzniósł od podstaw czteroskrzydłową rezydencję z krużgankowym dziedzińcem, przeznaczoną na reprezentacyjną siedzibę możnego rodu. Obecny wygląd zamek zawdzięcza rozbudowie prowadzonej przez kolejne pokolenia właścicieli, a przede wszystkim twórczej ingerencji Jana Blažeja Santiniego Aichela – genialnego architekta doby baroku, działającego na przełomie XVII i XVIII wieku.
Santini, znany przede wszystkim ze swoich kościołów w stylu tzw. baroku gotyckiego, nadał Rychnovowi wyrazistą kompozycję urbanistyczną. Zaprojektował nowe barokowe fasady, a efekt jego pracy widać nie tylko w bryle zamku, lecz także w sylwetce całego centrum miasta. Kolowratowie zamieszkiwali rezydencję nieprzerwanie aż do 1948 roku, gdy komunistyczne władze skonfiskowały ich majątek. Po Aksamitnej Rewolucji 1989 roku zamek wraz z lasami i gruntami rolnymi wrócił do prawowitych właścicieli – dziś jego gospodarzem jest Jan Egon Kolowrat Krakowský Liebsteinský, który prowadzi aktywną politykę udostępniania obiektu zwiedzającym.
Opis i charakterystyka obiektu
Zamek zachwyca przede wszystkim imponującą spójnością architektoniczną. Czteroskrzydłowa budowla otacza prostokątny dziedziniec z arkadowymi krużgankami, tworząc zamkniętą kompozycję charakterystyczną dla barokowych rezydencji środkowoeuropejskich. Przez dziedziniec przechodzi się do drugiego patio, przy którym mieści się zamkowa kawiarnia z tarasem.
Zwiedzanie odbywa się w ramach dwóch osobnych tras z przewodnikiem. Pierwsza prowadzi przez reprezentacyjne wnętrza zamku, gdzie można obejrzeć oryginalne wyposażenie komnat zachowane na swoim historycznym miejscu: kolekcję obrazów europejskiego malarstwa barokowego (w tym dzieła Karela Škréty i Hansa von Aachena), historyczne szkło cięte z kolowrackich hut, kolekcję wachlarzy i broń palną z XVIII wieku. Galerię obrazów zalicza się do czwartego pod względem znaczenia historycznego zbioru malarstwa w Czechach. Wyjątkowym eksponatem jest tzw. morawski Excalibur – jedyny zachowany ceremonialny miecz tego rodzaju w kraju, stanowiący prawdziwą rzadkość w skali całej Europy Środkowej.
Druga trasa obejmuje zespół sakralny. Kościół pw. Najświętszej Trójcy, pierwotnie renesansowy, otrzymał nowe dynamiczne fasady z 1713 roku według projektu Santiniego. Po pożarze w 1798 roku odbudowano go w XIX stuleciu jako pierwszy neogotycki kościół w Czechach – co czyni go zabytkiem podwójnie wyjątkowym. W ramach tej samej trasy można wejść na wieżę dzwonnicy, w której wisi dzwon „Krzysztof” z 1602 roku, ważący 7200 kg – trzeci co do wielkości czynny dzwon w całych Czechach. Co warte podkreślenia, odwiedzający mają możliwość samodzielnego uderzenia w dzwon, co pozostawia niezapomniane wrażenie.
Uzupełnienie programu stanowi park w stylu francuskim oraz stajnia z ekspozycją rzeźb Karela Hladíka. W skrzydle zamkowym działa Galeria Orlicka, prezentująca wystawy sztuki współczesnej z własnych zbiorów.
Dostępność i zwiedzanie
Zamek jest otwarty od wtorku do niedzieli w sezonie od maja do października (w poniedziałki nieczynny). Godziny otwarcia zmieniają się wraz z porą roku: w maju i październiku kasa działa od 10:00 do 16:00, natomiast od czerwca do września – od 10:00 do 17:00. W październiku zamek jest dostępny wyłącznie w weekendy. W państwowe dni wolne, przypadające w sezonie, obiekt pozostaje otwarty. Wszystkie trasy zwiedzania prowadzone są wyłącznie z przewodnikiem – indywidualni zwiedzający dołączają do regularnych grup wychodzących z kasy. Ostatnie zwiedzanie rozpoczyna się godzinę przed zamknięciem. Obiekt jest w dużej mierze dostosowany do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.
Ceny i bilety
Bilety kupuje się w kasie zamkowej (ul. Kolowratská 1), która przyjmuje płatność gotówką oraz kartą. Rezerwacji z góry nie pobiera się żadnej dodatkowej opłaty.
Ceny biletów kształtują się następująco:
Trasa I – zamek:
- bilet normalny: 210 CZK (ok. 36 PLN)
- bilet ulgowy (dzieci 6–15 lat, studenci, seniorzy powyżej 65 lat): 150 CZK (ok. 26 PLN)
- dzieci do 6 lat: bezpłatnie
Trasa II – kościół + dzwonnica:
- bilet normalny: 150 CZK (ok. 26 PLN)
- bilet ulgowy: 105 CZK (ok. 18 PLN)
Bilet łączony (zamek + kościół + dzwonnica):
- bilet normalny: 300 CZK (ok. 51 PLN)
- bilet ulgowy: 200 CZK (ok. 34 PLN)
Bilet rodzinny (dwoje dorosłych i dwoje dzieci w wieku 6–15 lat) na trasę łączoną kosztuje 870 CZK (ok. 148 PLN); każde kolejne dziecko płaci 180 CZK (ok. 31 PLN).
Wejście wyłącznie na dzwonnicę kosztuje 90 CZK (ok. 15 PLN) lub 70 CZK (ok. 12 PLN) w cenie ulgowej. Za fotografowanie we wnętrzach pobierany jest jednorazowy dodatek w wysokości 120 CZK (ok. 20 PLN).
Podane kwoty w złotych są orientacyjne i obliczone według kursu 1 CZK ≈ 0,17 PLN (kurs rynkowy z lutego 2026). Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny kurs, ponieważ wartość korony czeskiej względem złotego może się zmieniać.
Jak dojechać
Samochodem: Rychnov nad Kněžnou leży przy drodze krajowej nr 11 (tzw. podorłickiej trasie) łączącej Hradec Králové z Náchodem. Z centrum Pragi jedzie się tu około 1,5–2 godzin. Dla polskich turystów najwygodniejsza droga wiedzie od przejścia granicznego w Kudowie-Zdroju lub Náchodzie – do Rychnova jest stąd zaledwie 25–30 km. Przy zamku dostępne są dwa parkingi dla samochodów osobowych (wjazd od strony ul. Kolowratská), autobusy turystyczne parkują na placu Dobrovského przy rzece Kněžna.
Komunikacją publiczną: Rychnov nad Kněžnou jest węzłem kolejowym na linii z Hradca Králové, skąd pociągi kursują kilka razy dziennie (podróż trwa ok. 40–50 minut). Z dworca kolejowego do zamku spaceruje się około 10 minut centralną częścią miasta. Połączenia autobusowe zapewniają dostęp z okolicznych miejscowości, w tym z Náchoda i Nowego Města nad Metują.
Najlepszy czas na zwiedzanie
Zamek w Rychnovie warto odwiedzić przede wszystkim w czerwcu, lipcu i sierpniu – dni są najdłuższe, kasa pracuje do godziny 17:00, a zielony park zamkowy prezentuje się w pełni urody. Wrzesień to miesiąc spokojniejszy, kiedy tłumy turystów opadają, a pogoda wciąż sprzyja dłuższemu pobytowi na świeżym powietrzu. Majowe zwiedzanie bywa mniej komfortowe ze względu na krótsze godziny otwarcia, ale za to oferuje wyjątkową atmosferę budzącej się przyrody Gór Orlickich. Warto też śledzić kalendarz wydarzeń zamkowych – co roku na dziedzińcu odbywa się m.in. wystawa zabytkowych samochodów oraz inne imprezy kulturalne, w tym koncerty muzyki klasycznej.
Gdzie zjeść w okolicy
Na terenie zamku działa Kawiarnia Zamkowa przy drugim dziedzińcu, oferująca kawę, ciasta i lekkie przekąski w przyjemnym otoczeniu. Centrum Rychnova, oddalone od zamku o zaledwie kilka minut spaceru, dysponuje restauracjami serwującymi kuchnię czeską: czeski knedlik z gulaszem, svíčková na smetaně (polędwica wołowa w kremowym sosie) czy tradycyjna svářená šunka z chrzanem to dania, które warto spróbować po zwiedzaniu. Kilka lokali koncentruje się przy głównym placu Masarykovo náměstí.
Gdzie spać w okolicy
Sam Rychnov nad Kněžnou oferuje skromną, ale wystarczającą bazę noclegową: kilka pensjonatów i hoteli o standardzie od ekonomicznego do średniego. Większy wybór noclegów, w tym agroturystyki i domków letniskowych, znajdzie się w pobliskich miejscowościach Gór Orlickich – Deštném v Orlických horách, Říčkach, Zdobnici czy Rokytnici v Orlických horách. Noclegi warto rezerwować z wyprzedzeniem szczególnie w sezonie letnim, kiedy region cieszy się dużą popularnością wśród Czechów, chętnie spędzających weekendy w tej okolicy.
Ważne informacje
Obiekt jest zamknięty w poniedziałki przez cały sezon. Zwiedzanie wnętrz odbywa się wyłącznie z przewodnikiem – niemożliwe jest samodzielne przechadzanie się po komnatach. Na zwiedzanie dzwonnicy nie są wpuszczane dzieci w wieku przedszkolnym ze względów bezpieczeństwa. Rowerzyści mogą zostawić jednoślady na stojaku w obrębie zamkowego dziedzińca. Pełne i aktualne informacje o godzinach otwarcia, cenniku oraz eventach dostępne są na stronie oficjalnej zamku: zamekrychnov.cz.
Dane dotyczące godzin otwarcia i cen biletów mogą ulec zmianie – przed wizytą warto potwierdzić aktualne informacje na stronie zamku lub pod numerem telefonu kasy.
