W tym artykule
Cmentarz Ofiar Faszyzmu w Kolcach stanowi jedno z najważniejszych miejsc pamięci o ofiarach nazistowskiego terroru w Górach Sowich. Ta nekropolia wojenna upamiętnia około dwóch tysięcy więźniów, którzy stracili życie w obozie pracy Dörnhau podczas II wojny światowej.
Cmentarz znajduje się u podnóża góry Światowid w miejscowości Kolce, powyżej linii kolejowej Wałbrzych-Kłodzko w powiecie wałbrzyskim na Dolnym Śląsku. Nekropolia zajmuje powierzchnię około 0,216 hektara i została wytyczona w miejscu masowych grobów więźniów nazistowskiego obozu pracy. Teren cmentarza obejmuje 25 mogił zbiorowych oraz kilka grobów pojedynczych. Część mogił oznaczona jest imionami i nazwiskami zmarłych, również w języku hebrajskim. Centralny punkt nekropolii stanowi obelisk z napisem upamiętniającym ofiary faszyzmu, wzniesiony z inicjatywy mieszkańców Głuszycy.
Historia tragicznych wydarzeń
W budynku dawnej tkalni lnu w Kolcach funkcjonował podobóz pracy Dörnhau, będący filią obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Obóz powstał w 1942 roku jako miejsce internowania 800 radzieckich jeńców wojennych, choć już w lipcu tego samego roku przetrzymywano w nim 1200 więźniów żydowskich.
W 1944 roku obóz przekształcono w obóz pracy przymusowej w których pracowali więźniowie obozów z Gross-Rosen i Auschwitz. Do obozu przywożono Żydów z Polski, Węgier i Grecji, a w okresie późniejszym również Belgów i Francuzów. Łącznie przez obóz przeszło około trzech tysięcy osób, które pracowały w nieludzkich warunkach przy drążeniu sztolni w ramach budowy tajnego Kompleksu „Riese”. Warunki pracy oraz bytowania więźniów w obozie były bardzo złe i odpowiadały za wysoką śmiertelność więźniów dochodzącą do 10 procent. Od jesieni 1944 roku Dörnhau pełnił funkcję szpitala obozowego dla najciężej chorych więźniów z całego kompleksu obozów ulokowanych w Górach Sowich. Obóz funkcjonował do maja 1945 roku.
Miejsce pamięci hitlerowskiego totalitaryzmu
W 1948 roku teren uporządkowano i wzniesiono pomnik ofiar totalitaryzmu hitlerowskiego. Część zwłok ekshumowano i przeniesiono na inne cmentarze. W 1978 roku mieszkańcy Głuszycy zorganizowali kompleksowe uporządkowanie nekropolii – ogrodzono teren, wytyczono główną aleję oraz oznaczono zarysy mogił masowych.
Centralny obelisk nosi napis w języku polskim i hebrajskim: „Ludzie ludziom zgotowali ten los. Ofiarom faszyzmu mieszkańcy Głuszycy. 1 września 1978”. Na cmentarzu pochowano około dwóch tysięcy osób różnych narodowości, głównie jeńców radzieckich, Żydów, Polaków, Rosjan, Belgów i Francuzów.
Szlak Martyrologi w Górach Sowich
Cmentarz w Kolcach stanowi jeden z punktów Szlaku Martyrologii w województwie dolnośląskim. W okolicy znajdują się pozostałości kompleksu „Riese”, w tym sztolnie i podziemne budowle na zboczach góry Osówka. Turyści mogą również odwiedzić inne miejsca pamięci związane z obozami pracy w Górach Sowich oraz skorzystać z licznych szlaków turystycznych prowadzących przez malownicze tereny regionu. Trasa szlaku prowadzi od Jugowic przez Walim, Kolce do Głuszycy Górnej i przebiega w pobliżu dawnych obozów pracy, cmentarzy i zachowanych fragmentów budowli.
Informacje praktyczne
Adres
Cmentarz Ofiar Faszyzmu w Kolcach Kolce, gmina Głuszyca 58-340 Głuszyca
Godziny otwarcia
Cmentarz dostępny całą dobę.
Ceny biletów
Wstęp bezpłatny.
Dojazd
Komunikacją publiczną
Do Kolców można dojechać autobusem z Wałbrzycha lub Kłodzka. Najbliższy przystanek kolejowy znajduje się na linii Wałbrzych-Kłodzko. Z dworca należy przejść około kilometra w kierunku podnóża góry Światowid.
Samochodem
Z Wałbrzycha drogą krajową nr 35 w kierunku Kłodzka, zjazd w miejscowości Kolce. Cmentarz znajduje się przy drodze lokalnej prowadzącej u podnóża góry Światowid.
Parkingi
Przy cmentarzu dostępne są miejsca postojowe dla kilku samochodów. W przypadku większych grup zaleca się parkowanie przy drodze lokalnej z zachowaniem przepisów ruchu drogowego.