Spis treści
Jeziorak rozciąga się na długości niemal 27,5 km, co czyni go najdłuższym jeziorem w Polsce. Leży na Pojezierzu Iławskim, w województwie warmińsko-mazurskim i stanowi turystyczną i geograficzną oś całego regionu. Przy szerokości nieprzekraczającej 3 km jezioro przypomina rzekę o spokojnym biegu, a ta niezwykła proporcja sprawia, że każdy odcinek brzegu wygląda inaczej.
Powierzchnia Jezioraka wynosi około 3 276 ha, a jego maksymalna głębokość sięga zaledwie 13 metrów przy średniej głębokości wynoszącej ok. 4 metrów. Takie warunki sprawiają, że woda stosunkowo szybko się nagrzewa, co zapewnia komfortowe warunki do kąpieli przez niemal całe lato. Jezioro wchodzi w skład szerszego systemu wodnego Pojezierza Iławskiego, łącząc się przez Kanał Dobrzycki z jeziorem Ewingi, a od północy jest częścią szlaku prowadzącego do Kanału Elbląskiego.
Co zobaczyć w okolicach Jezioraka?
Największym miastem położonym nad jeziorem jest Iława. Miasto położone na półwyspie wciętym w jezioro od zachodu, jest najbardziej rozbudowaną bazę wypadową dla turystów odwiedzających Jeziorak. Centrum Iławy dzieli od brzegu zaledwie kilkaset metrów, dzięki czemu promenada nad wodą jest naturalnym przedłużeniem miejskiego życia. Przy nabrzeżu działa przystań żeglarska, skąd wypływają statki wycieczkowe po jeziorze.
Charakterystycznym elementem krajobrazu Jezioraka są wyspy, których na tym akwenie jest ponad 20. Największa z nich, Wielka Żuława, ma powierzchnię około 110 ha i jest porośnięta lasem. Wyspa uchodzi za największą wyspę śródlądową w Polsce, co nadaje jej szczególne miejsce w geografii kraju. Możliwość cumowania przy wyspach w trakcie spływu kajakowego lub rejsu żaglówką, sprawia, że każda wycieczka jest wyjątkowym przeżyciem.
Kilka kilometrów na południe od Iławy leży rezerwat przyrody Jezioro Gaudy. Obejmuje płytkie jezioro otoczone rozległymi trzcinowiskami i lasami łęgowymi, które tworzą spokojne siedlisko lęgowe dla ptaków wodnych, w tym łabędzia niemego i bąka zwyczajnego. Po rezerwacie prowadzą wyznaczone ścieżki piesze.
Na wschodnim brzegu jeziora, około 10 km od Iławy, leży wieś Siemiany, która pełni nieformalną rolę żeglarskiej stolicy Jezioraka. Znajduje się tu kilka przystani i wypożyczalni sprzętu wodnego, a klimatyczne bary i restauracje nad samą wodą tworzą specyficzną atmosferę, którą trudno znaleźć w miejskim centrum Iławy. Siemiany mają też swój własny rozdział w kulturowej historii jeziora. To właśnie tu, w Siemianach na Jezioraku zamieszkał Zbigniew Nienacki i przez wiele lat czerpał z tych krajobrazów inspirację do serii powieści o Panu Samochodziku. Dla czytelników, którzy dorastali na przygodach Tomasza, N.N., sam widok jeziora o zachodzie słońca niesie ze sobą wyjątkowe doświadczenia.
Kilka kilometrów na północ od Iławy, we wsi Szymbark, znajdują się ruiny zamku kapituły pomezańskiej, zbudowanego w drugiej połowie XIV wieku z inicjatywy proboszcza kapituły Henryka ze Skarlina. Zamek wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 75 na 92 metry tuż nad brzegiem Jeziora Szymbarskiego, w miejscu dawnego grodu Prusów. Po spaleniu zamku przez oddziały Armii Czerwonej w 1946 roku zachowały się mury obronne z ośmioma basztami i bramą wjazdową, tworząc dziś jedną z bardziej imponujących ruin gotyckich w tej części Polski.
Będąc w okolicy nie można pominąć Kanału Dobrzyckiego, łączącego południowy kraniec Jezioraka z jeziorem Ewingi. Zbudowany w XIX wieku z myślą o spławie drewna, dziś służy turystom jako szlak wodny wiodący przez las, z dala od zabudowań. W zależności od tempa przepłynięcie kanału kajakiem zajmuje od dwóch do czterech godzin.
Sporty wodne i aktywności na Jezioraku
Jeziorak od lat uchodzi za jedno z najważniejszych polskich jezior do uprawiania żeglarstwa. Długość akwenu i regularnie wiejące wiatry z kierunków zachodnich i południowo-zachodnich stwarzają doskonałe warunki do żeglowania przez niemal całe lato, ze szczytem sezonu przypadającym w okresie od czerwca do września. W Iławie działa kilka klubów żeglarskich, w tym Iławski Klub Żeglarski oraz Yacht Club Jeziorak, które oferują wynajem jachtów oraz kursy żeglarskie.
Jeziorak stwarza doskonałe warunki do pływania kajakiem zarówno jako krótkie, jednodniowe wypady, jak również dłuższymi spływami przez kanały łączące Jeziorak z sąsiednimi akwenami. Wypożyczalnie kajaków funkcjonują przy przystani w Iławie oraz w kilku mniejszych miejscowościach, takich jak Siemiany czy Rudzienice. Wynajem kajaka kosztuje od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych za godzinę, w zależności od miejsca i sezonu.
Wzdłuż wschodniego brzegu jeziora przebiega szlak rowerowy Pętla Jezioraka, licząca około 60 km. Trasa wiedzie przez wsie i lasy Pojezierza Iławskiego, z wieloma miejscami umożliwiającymi zejście do wody lub zjedzenie posiłku nad brzegiem. Nawierzchnia szlaku jest zróżnicowana i prowadzi zarówno przez odcinki asfaltowe jak i drogami gruntowymi.
Kiedy najlepiej wybrać się nad Jeziorak?
Sezon żeglarski i kąpielowy trwa od czerwca do września. Lipiec i sierpień to miesiące o największym natężeniu ruchu turystycznego, kiedy nabrzeże w Iławie jest zatłoczone, a wypożyczalnie sprzętu pracują pełną parą. Czerwiec i wrzesień zachowują większość letnich walorów przy wyraźnie spokojniejszej atmosferze i niższych cenach noclegów.
Wiosną, od połowy kwietnia do końca maja, jezioro i otaczające lasy są szczególnie atrakcyjne dla miłośników przyrody. W tym czasie na Jezioraku i przylegających bagnach zatrzymują się liczne gatunki ptaków wędrownych, a lęgowe czaple siwe i kormorany zakładają kolonie na wyspach. Jesienią, kiedy ruch turystyczny wyraźnie maleje jest tu znacznie ciszej i spokojniej. Okoliczne lasy zaczynają nabierać złoto-rudych kolorów, z jezior powoli znikają jachty i kajaki, a wzdłuż brzegów rozsiadają się wędkarze, bowiem to najlepszy czas na połów sandacza i szczupaka.
Ciekawostki o Jezioraku
- Jeziorak jest jeziorem polodowcowym, co oznacza, że powstał wskutek działalności lądolodu skandynawskiego, który cofał się z tych terenów około 12–14 tysięcy lat temu. Rynna wytopiskowa, w której leży jezioro, ma typowy dla tego rodzaju zbiorników wydłużony kształt i stosunkowo niewielką głębokość w porównaniu z długością.
- Nazwa „Jeziorak” pojawia się w dokumentach historycznych już w XIV wieku, kiedy tereny te należały do Zakonu Krzyżackiego. Iława, lokowana jako miasto w 1305 roku, rozwijała się właśnie dzięki kontroli nad szlakami wodnymi Pojezierza Iławskiego.
- Na Jezioraku corocznie odbywa się regata Iławski Festiwal Żeglarski, gromadząca kilkaset jachtów z całej Polski. Jest to jedno z większych wydarzeń żeglarskich w Polsce Środkowej, organizowane zazwyczaj w drugiej połowie lipca.
- Iława jest miejscem Międzynarodowego Festiwalu Jazzu Tradycyjnego Old Jazz Meeting „Złota Tarka„, odbywającego się co roku w sierpniu na Scenie Amfiteatru im. Louisa Armstronga.
