Zamek w Gniewie

Zamek w Gniewie został zbudowany przez Zakon krzyżacki pod koniec XIII i na początku XIV wieku na lewym brzegu Wisły. Był rozbudowywany w XIV i XV wieku. Od połowy XV wieku do 1772 roku był siedzibą polskich starostów. W 1664 roku należał do starostwa gniewskiego.

Budowę zamku w Gniewie rozpoczęto po 1290 roku od wzniesienia czworobocznego muru okalającego, a po 40 latach zamek stał się jednym z najpotężniejszych zamków Krzyżackich na lewym brzegu Wisły, obok zamków w Człuchowie i Gdańsku. Był siedzibą komtura gniewskiego. Zamek miał cztery skrzydła zamykające kwadratowy dziedziniec, z trzema małymi wieżyczkami w narożnikach i masywną wieżą główną. W połowie XV wieku zamek uległ przebudowie podczas której zamurowano dawną bramę wjazdową i wybudowano nową od wschodu oraz powiększono kaplicę. W 1410 roku, podczas Wielkiej wojny, zamek zajęli polscy rycerze pod dowództwem Pawła z Wszeradowa. W 1454 roku, podczas wojny trzynastoletniej, zamek zdobyło rycerstwo Związku Pruskiego, ale Krzyżacy odzyskali go jeszcze tego samego roku. W 1463 roku zamek oblegał Piotr Dunin, co w konsekwencji doprowadziło do bitwy na Zalewie Wiślanym z Krzyżakami. Po wygranej przez Polskę bitwie zamek w Gniewie skapitulował ostatecznie 1 stycznia 1464 roku.

Na mocy II pokoju toruńskiego zamek włączono do Polski, który stał się siedzibą polskich starostów, a pierwszym starostą był Jakub Kostka (1466-1472). W 1623 roku na zamku przebywał król Zygmunt III Waza. W latach 1625 zamek zajmowały wojska szwedzkie, by ponownie go podbić na krótko w 1655 roku podczas Potopu Szwedzkiego. W 1657 roku na rozkaz hetmana Jerzego Lubomirskiego w zamku przetrzymywano szwedzkich jeńców. W drugiej połowie XVII wieku starostą gniewskim był Jan Sobieski, który zbudował na Podzamczu barokowy budynek dla swojej żony Marii Kazimiery. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku zamek przejęli Prusacy.

  Zamek w Oporowie koło Kutna
Zamek w Gniewie widoczny od strony Wisły
Zamek w Gniewie widoczny od strony Wisły, fot. Jerzy Strzelecki, wa

Zamek wielokrotnie zmieniał swoją funkcję. W XVIII wieku zamek przebudowano w celu utworzenia w nim spichlerza. W latach 1855-1859 rozebrano dużą wieżę w narożu wschodnim i zastąpiono ją wieżyczką. W czasie przebudowy zburzono gdanisko, zasypano fosy i przebito nowe okna zmieniając wygląd zewnętrzny zamku.

Po I wojnie światowej w 1920 roku zamek w Gniewie ponownie wraca do Polski i rok później został poważnie zniszczony w pożarze. W okresie okupacji niemieckiej po 1939 roku niemieckie władze wykorzystywały zamek jako więzienie. W latach 1968-1974 rozpoczęła się odbudowa zamku w czasie której częściowo przywrócono mu wygląd z czasów średniowiecza.

Jarosław Struczyński – kasztelan Gniewski

W 1991 roku Jarosław Struczyński, ówczesny dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Gniewie wraz z grupą wolontariuszy podjął działania na rzecz odbudowy i ożywienia kulturalnego zamku. Po uporządkowaniu ruin uruchomiono pierwszą trasę turystyczną. W 1992 roku z inicjatywy Urzędu Miasta i Gminy w Gniewie wspólnie z Muzeum Archeologicznym w Gdańsku rozpoczęto kolejny etap odbudowy zamku.

Renowacja zamku umożliwiła organizację licznych imprez kulturalnych i turystycznych, takich jak Turniej Rycerski Króla Jana III, Międzynarodowy Pokaz Kucia Artystycznego, Festiwal Kultury Średniowiecznej oraz różne spektakle i widowiska historyczne. Struczyński zainicjował powstanie grup rekonstrukcji historycznej: Stowarzyszenie „Bractwo Rycerskie Zamku Gniewskiego” (1993), Stowarzyszenie „Konfraternia Świętego Wojciecha” (2000), Żółty Regiment Piechoty Gustawa II Adolfa (2001) oraz chorągiew husarską marszałka województwa pomorskiego, w której pełnił funkcję porucznika (2004), a także Rycerze Gniewu (2011).

Turniej rycerski na zamku w Gniewie
Turniej rycerski na zamku w Gniewie, fot. VonRalph, wa

W 1994 roku rozpoczął współpracę z francuskim Stowarzyszeniem „Les Compagnons du Tour de France”, które wspierało odbudowę zamku. W 1997 roku współorganizował Kapitułę Rycerstwa Polskiego. W latach 1998-2001 współorganizował inscenizację Bitwy pod Grunwaldem, odgrywając od 1998 roku postać wielkiego mistrza Ulricha von Jungingen. Od 2001 roku na terenie zamku odbywa się corocznie inscenizacja bitwy pod Gniewem z 1626 roku, podczas wojny o ujście Wisły, pomiędzy wojskami Gustawa Adolfa Wazy, króla Szwecji, i Zygmunta III Wazy.

  Gdańsk

Hotel i Centrum Konfrencyjno-Szkoleniowe

W 2010 roku właścicielem zamku została firma Polmlek. Liczne komnaty zaadaptowano na apartamenty hotelowe.

Obecnie w zamku znajduje się elegancki, luksusowy obiekt hotelowy, doskonale wkomponowany w architekturę Zamku. Hotel Rycerski mieści 48 pokoi, które zapewniają 130 miejsc noclegowych. Wewnątrz znajduje się również wykwintna restauracja polecana przez Marka Kaczmarka. W Zamku dostępnych jest 17 luksusowych apartamentów. Przestronne komnaty mają unikalny wystrój, nawiązujący do średniowiecza dzięki zabytkowym artefaktom i historycznym detalom.

W ramach całego kompleksu znajduje się również Pałac Marysieńki ufundowany dla Marie Casimire Louise de La Grange d’Arquien, znanej jako Marysieńka, przez Jana III Sobieskiego, który był wtedy starostą gniewskim. Hotel w Pałacu Marysieńki powstał w drugiej połowie XVII wieku i obecnie oferuje 120 miejsc noclegowych w komnatach i apartamentach.

Obecnie na zamku odbywają się turnieje rycerskie, pokazy kowalstwa artystycznego, kolonie tematyczne i inne imprezy.

Zwiedzanie zamku

Trasa zwiedzania obejmuje wystawę stałą „Gniew. Miasto na szlaku wielkiej historii” w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku, kaplicę zamkową, krużganki obronne, zbrojownię zamkową oraz Salę II Wojny Światowej, którą prowadzi Gdańskie Bractwo Historii Wojskowości.

Cennik biletów

Rodzaj biletu Cena
Bilet normalny 25 zł
Bilet ulgowy 18 zł
Bilet rodzinny 60 zł

Dodatkowe informacje

  • Zwiedzanie zamku odbywa się jedynie z przewodnikiem o określonych godzinach.
  • Bilety do nabycia w muzeum – Dom Bramny.
  • Zastrzegamy sobie możliwość zmian godzin zwiedzania.

Informacja turystyczna: +48 58 535 35 29